Duikers onderzoeken Nederlands’ meest afgelegen natuurgebied met spectaculaire resultaten

Expeditie Noord, 200 mijlen van de Nederlandse kust

Tijdens de succesvolle tiendaagse Expeditie Noord van Stichting Duik de Noordzee Schoon heeft het expeditieteam de Doggersbank onderzocht waarbij veel nieuwe en zeldzame soorten zijn ontdekt en voor een dergelijke expeditie een record aantal visnetten is geborgen. Het team kwam zondag rond 12.00 uur terug in de haven van Scheveningen.

Nieuwe diersoorten

Het expeditieteam dook op scheepswrakken en gezonken productieplatforms. Er zijn twintig duiken gemaakt (720 duikman-uren) op 19 verschillende locaties met 29 duikers. Tijdens de expeditie werden diersoorten ontdekt die nog niet eerder in Nederland zijn aangetroffen. Het betreft hier drie prachtig gekleurde naaktslakken: de groene knotsslak (Tenellia viridis), de oranje bartel-waaierslak (Flabellina verrucosa) en het spiegeleitje (Diaphorodoris luteocincta). Naast deze nieuwe soorten zijn ook vele zeldzame waarnemingen gedaan, waaronder juweelanemonen (Corynactis viridis), eetbare zeeappel (Echinus esculentus), octopus (Octopus vulgaris), zeeduivel (Lophius piscatorius), zeewolf (Anarhichas lupus) en een tweetal Noordelijke dwergvinvissen (Balaenoptera acutorostrata).

Doggersbank

Op de Doggersbank was het team in staat om dit grotendeels onbekende gebied nader te bestuderen. Het gebied bevindt zich op 350 kilometer ten noorden van het vasteland van Nederland en is sporadisch bezocht door duikers. Op één wrak werden maar liefst 84 diersoorten waargenomen. Dankzij de ideale weersomstandigheden en voor Nederland ongekend helder water met wel 25 meter zicht, was het team in staat om een grote hoeveelheid prachtige foto- en filmbeelden te maken van dit bijzondere natuurgebied.

Ook heeft het team een record hoeveelheid verspeelde visnetten aangetroffen. In totaal werd er 6000 kilo aan spooknetten geborgen. Deze zijn een groot gevaar voor vissen, kreeften en krabben en, zoals het team heeft geconstateerd, kunnen helaas ook zeehonden er dodelijk in verstrikt raken. Verder is bekend dat dit afval in zee afbreekt tot microplastics wat door allerlei organismen wordt opgenomen en zo in de voedselketen terecht komt.

Klaverbank

Naast de Doggersbank werd ook de Klaverbank bezocht. Dit gebied kenmerkt zich door steenvelden waarop zich veel bijzondere soorten vestigen. Tijdens een duik op een van deze steenvelden werden recente sporen van bodemberoerende visserij gevonden, waardoor het natuurlijke habitat ernstig was verstoord. Het is daarom goed dat de Klaverbank is aangewezen als beschermd natuurgebied. De toekomstige maatregelen die hierbij horen, kunnen een positieve impuls voor dit unieke natuurlijk rif betekenen.

Historische wrakken

Het team heeft ook cultuurhistorisch onderzoek gedaan. Tien onbekende wrakken werden onderzocht en in beeld gebracht om zo een bijdrage te leveren aan het achterhalen van de identiteit ervan.

‘We hebben de Noordzee weer schoner achtergelaten dan we haar aantroffen. De gestikte zeehond die we vonden bewijst eens te meer hoe nuttig onze inspanning is.’

– Ben Stiefelhagen, expeditieleider

Expeditie Noord, 200 mijlen van de Nederlandse kust

De expeditie is een initiatief van Stichting Duik de Noordzee Schoon in samenwerking met Stichting De Noordzee. Het expeditieteam bestaat uit mariene biologen, amateurarcheologen, ecologen, fotografen, filmers en supportduikers. Het duikwerk kan alleen worden gedaan door zeer ervaren duikers gezien de lastige omstandigheden waarin het project moet worden uitgevoerd: 25 tot 45 meter diepte in koud, stromend water met wisselend zicht (2 tot 25 meter). Het team werkt nauw samen met onderzoeksbureaus, het bedrijfsleven, universiteiten en de overheid. Het is sinds 2011 de elfde expeditie die de stichting organiseert. Stichting Duik De Noordzee Schoon wil het belang van natuurlijke- en kunstriffen in de Noordzee aantonen. Wrakken en stenen fungeren als kraamkamers en schuilplaatsen voor veel dieren. Op deze harde substraten leven naar schatting ruim 500 verschillende diersoorten. Het zijn bovendien tijdscapsules van groot cultuurhistorisch belang.

‘Deze expedities zijn van onschatbare waarde, ze dragen bij aan essentiële kennis over de Noordzee. Het ontdekken van nieuwe soorten op onze bodem laat bij uitstek zien dat er nog veel waardevols te leren is.’

– Floris van Hest, directeur Stichting de Noordzee

Expeditieteam - Foto: Udo van Dongen
Expeditieteam – Foto: Udo van Dongen

Foto’s: © Udo van Dongen, Cor Kuyvenhoven, Martijn Spierenburg
Video: © Onderwaterbeelden.nl