Duiken is een prachtige sport. Door de mooie omgeving en de rust onderwater zou je bijna vergeten dat het toch ook risico’s met zich mee brengt. Tijdens en na het duiken kan je te maken krijgen met drie types aandoeningen:

  • Aandoeningen waarbij het beloop wel door duiken kan worden beïnvloed maar niet direct met het duiken zelf te maken hebben (bijvoorbeeld een hartinfarct, epileptisch insult)
  • Aandoeningen die te maken hebben met het verblijf in water (bijvoorbeeldonderkoeling)
  • Aandoeningen die te maken hebben met het verblijf onder water: de specifieke duikziekten.

In deze column wordt elke keer een aandoening uitgelicht.

Door D.F.M. van Winden (arts-assistent Hyperbare Zuurstoftherapie
) & T.P. van Rees Vellinga (arts Hyperbare Geneeskunde).

Het onderdrukbarotrauma: de squeeze

Squeeze ontstaat tijdens het afdalen door onderdruk in een afgesloten luchthoudende holte van het lichaam ten opzichte van de omgevingsdruk. Die onderdruk veroorzaakt pijn, zwelling en leidt soms tot bloedverlies. Op langere termijn geeft de aanwezigheid van bloed in een holte kans op infecties. Squeeze kan zich op verschillende plekken in het lichaam manifesteren: in de oren, de sinussen, de longen, de huid, het gelaat en in het gebit. In alle gevallen van squeeze is vliegen en duiken ten zeerste af te raden tot de klachten verdwenen zijn en de oorzaak behandeld is.

Buitenoorsqueeze

Tijdens het duiken staat normaal gesproken de lucht in de uitwendige gehoorgang in open verbinding met het buitenwater. Als de gehoorgang afgesloten is door oorsmeer, oordopjes, een te nauw sluitende duikkap of ontstekingen in de uitwendige gehoorgang, ontstaat er een relatieve onderdruk ten opzichte van het middenoor. Het trommelvlies buigt naar buiten, er ontstaat slijmvlieszwelling en bloedingen tot een perforatie ontstaat. Dit kan al vanaf een diepte van 2 meter gebeuren.

Klachten: oorpijn tijdens het afdalen ondanks goed kunnen klaren, een scherpe pijn bij een trommelvliesperforatie met evenwichtsstoornissen, misselijkheid, desoriëntatie, gehoorverlies, bloed uit het oor.

Behandeling: tijdens de duik voldoende water in de kap laten lopen. Na de duik direct drooghouden en steriel afdekken van het oor. Bezoek een arts om het oor te laten inspecteren.

Middenoorsqueeze

Tijdens het afdalen ontstaat een relatieve onderdruk in het middenoor. Door klaren wordt via de buis van Eustachius het drukverschil tussen mond/keelholte en het middenoor hersteld. Als de druk in het middenoor lager is dan de omgevingsdruk als gevolg van verkoudheid, infectie, allergie of roken, buigt het trommelvlies naar binnen en vullen vocht en bloed het middenoor. Uiteindelijk kan het trommelvlies perforeren. Dit is de meest voorkomende ziekte bij duikers.

Klachten: niet kunnen klaren tijdens het afdalen, verergerende stekende oorpijn bij toename van diepte. Als het trommelvlies perforeert een scherpe stekende pijn, gehoorverlies en water in de keel. Onder water kunnen kleine luchtbelletjes uit het oor komen.

Behandeling: breek de duik af. Gebruik neusdruppels na de duik om de buis van Eustachius te openen en de slijmvlieszwelling te verminderen. Vermijdt drukverhogende momenten tot het middenoor tot rust gekomen is en de oren naar behoren geklaard kunnen worden. Bezoek een arts om het oor te laten inspecteren.