Wie denkt te weten welke vis te vinden is in de Noordzee, kan er flink naast zitten. De visatlas North Sea fish and their remains ontrafelt het mysterie van de vissen die zwemmen in onze ondoorzichtige Noordzee. De diversiteit aan vis zal voor veel lezers een verrassing zijn want Noordzeevis ziet er niet bepaald hetzelfde uit als de vis in restaurants of supermarkt. Neem nou bijvoorbeeld de indrukwekkende Haringkoning en de Zonnevis. Deze gids, uitgegeven door Pisces Conservation Ltd (UK) en het NIOZ, Nederlands Instituut voor Onderzoek der Zee, voorziet wetenschappers, (amateur)vissers en beleidsmakers van nieuwe informatie over natuurlijke voedselbronnen in de Noordzee. Ook is het boek gebruiksvriendelijk voor consumenten die lokale vis willen kunnen herkennen, wat kan helpen om meer vraag naar duurzame vis te creëren.

Visresten bieden ook archeologen en klimaatwetenschappers inzicht

Haringkoning - Foto: NIOZ
Haringkoning – Foto: NIOZ

De visatlas geeft wetenschappers houvast om vissoorten te herkennen en vast te stellen. Aan de hand van eenvoudige sleutels, heldere schetsen en duidelijke kleurenfoto’s kunnen zo’n 150 veelvoorkomende soorten vastgesteld worden zoals haaien, roggen, ponen en platvissen. Het meest bijzondere aan dit boek is dat mariene ecologen Kees Camphuysen (NIOZ, Texel) en Peter Henderson (Pisces) uitgebreide informatie hebben toegevoegd over de herkenning van vissoorten aan de hand van hun overblijfselen (‘visresten’, zoals gehoorsteentjes, wervels, kaken, schubben en stekels). Visresten worden gebruikt door biologen om het dieet van viseters te reconstrueren, door archeologen om de historische economische reconstructies te doen aan de hand van opgravingen en door geologen om afzettingen van visresten te gebruiken voor bijvoorbeeld klimaatreconstructies. Het is voor het eerst dat een zo uitgebreid en gedetailleerd overzicht van ‘visresten’, in kleur geïllustreerd, in boekvorm wordt uitgebracht.

Ruim 40 jaar visvangsten in beeld

Om de herkenning te vereenvoudigen zijn de vissen voor het merendeel buiten het water gefotografeerd, precies zoals ze door een visser gezien zouden worden. Daarnaast geeft de tekst uitleg over hoe soorten herkend en geïdentificeerd kunnen worden met daarnaast informatie over hun voorkomen, commerciële betekenis, levenswijze en ecologie.

Onderzijde Sterrog - Foto: NIOZ
Onderzijde Sterrog – Foto: NIOZ

De informatie over de vissen zelf en over hun identificatie is hoofdzakelijk gebaseerd op de enorme ervaring die de afgelopen 40 jaren is opgedaan door het Britse Pisces team. Dit deel van het boek is gebaseerd op Peter Henderson’s eerdere boek, uitgegeven in 2015, Identification Guide to the Inshore Fish of the British Isles. Kees Camphuysen heeft de tekst herzien en gereorganiseerd, vissoorten geschrapt en toegevoegd, om het boek zo van toepassing te laten zijn op de Noordzee en de internationale Waddenzee. Bijzonder is ook de toevoeging van de trends en seizoenpatronen in visvangsten in een vaste fuikopstelling van het NIOZ in het Marsdiep (Texel), waarmee de visstanden en soorten al sinds 1960 gevolgd wordt.

Bestel hier North Sea Fish and their remains!

North sea fish and their remains - cover
North sea fish and their remains

De auteurs hebben gekozen de algehele voedselketen van de Noordzee in kaart te brengen. Daarbij baseerden zij zich op het kortgeleden gepubliceerde standaardwerk “Fish atlas of the Celtic Sea, North Sea, and Baltic Sea” (Heessen et al. 2015 – bestel hier). De beschrijvingen zijn grotendeels op deze atlas geënt, aangevuld met andere bronnen waar het om meer pelagische soorten ging. Het resultaat geeft een uniek overzicht van de mogelijkheden tot visidentificatie op basis van hun overblijfselen. Dit deel van het boek is gebaseerd op tientallen jaren onderzoek aan het voedsel van visetende zeevogels en zeezoogdieren op het Koninklijk Nederlands Instituut voor Onderzoek der Zee (NIOZ) en bij Wageningen Marine Research (WMR). Het boek mag worden gezien als een uitgebreide introductie voor biologen, geologen en archeologen, of het nu amateurs zijn of professionals en het sluit aan op een collectie online factsheets. Bekijk hier een leesvoorbeeld (pdf).